Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Ραδιόφωνο Ποιείν

Ραδιόφωνο Ποιείν

Αναγνώσεις, Ραδιόφωνο Ποιείν

Μάνος Χατζιδάκις, «Πολιτικές τελετουργίες ή το τραπέζι του Ινδιάνου»

Α΄δημοσίευση: περιοδικό «Τέταρτο», Δεκέμβριος 1985,  Β΄ δημοσίευση,«Ο καθρέφτης και το μαχαίρι», 1988 από τις Εκδόσεις Ίκαρος

`

 

Οι εθνικές γιορτές έχουν καταλήξει να είναι τελετουργίες χωρίς αντίκρισμα και με αμφιλεγόμενο περιεχόμενο. Τα γεγονότα του Πολυτεχνείου είναι πρόσφατα – γιορτάζουμε μόλις τη 12η επέτειο – κι όμως μοιάζει η γιορτή σαν τον χρυσό σταυρό που κοσμεί τους λαιμούς νεαρών ερωτιδέων ή ηλιοκαμένων καμακιών. Καμιά επαφή με το ουσιαστικό περιεχόμενο του σταυρού.

Στολίδι, ένταση του αισθησιασμού. Έτσι και οι γιορτές του Πολυτεχνείου κατέληξαν σε εκτόνωση, σε κομματικό σφετερισμό και σε συνθήματα άσχετα από το ιδεολογικό περιεχόμενο των γεγονότων που η μνήμη τους συνέθεσε τους επί «εθνικού» επιπέδου εορτασμούς της επετείου. 12η σήμερα, 30η μεθαύριο, 50η και θα χαθεί μες στην ανυποληψία των μελλοντικών στολών και επετείων με μερικά λογύδρια στα σχολεία και παρελάσεις στους ασφαλτοστρωμένους δρόμους των ενόπλων δυνάμεων, διαολοστέλνοντας οι στρατιώτες τη γιορτή και την ταλαιπωρία των παρελάσεων, κάτω απ’ τις επίπονες προετοιμασίες και τις στερήσεις των αδειών τους. Όμως το τραγικό δεν είναι αυτό.

Το τραγικό είναι που κάθε κυβέρνηση βρίσκει τον τρόπο να συνδεθεί κατευθείαν με τις επετείους αυτές, αγνοώντας τα αληθινά μηνύματα των γεγονότων που τις συνέθεσαν. Θα θυμάστε τον Γεώργιο Παπαδόπουλο και την επί επταετίαν χούντα του και με πόση άνεση οικειοποιούντο τις εθνικές εορτές της 25ης Μαρτίου και της 28ης Οκτωβρίου. Τις ίδιες γιορτές στις οποίες οι εφημεριδογράφοι σήμερα ανακαλύπτουν σοσιαλιστικές τάσεις και προθέσεις των πολεμιστών προγόνων μας του ’21 και του ’40. Γι’ αυτό νιώθω την ανάγκη να εκμυστηρευτώ. Σέβομαι βαθιά αυτές τις γιορτές γι’ αυτούς που χάθηκαν κι όχι για τους εναπομείναντες που προσπαθούν να τις επωφεληθούν στο έπακρον.

Τα γεγονότα της 17ης Νοεμβρίου μας παρέχονται με περισσότερες λεπτομέρειες γι’ αυτούς που επέζησαν παρά γι’ αυτούς που χάθηκαν οριστικά. Οι εναπομείναντες παρελαύνουν επικεφαλής, βγάζουν λόγους, πραγματοποιούν τηλεοπτικές συνεντεύξεις και δεν τους άκουσα ούτε μια φορά να μνημονεύουν αυτούς που χάθηκαν οριστικά, που δεν είναι σε θέση να μιλήσουν σήμερα. Έτσι , έρχεται η σειρά να δούμε από κοντά το τραπέζι ενός Ινδιάνου που αμέριμνος με την παραδοσιακή τεχνική αμύνης , υπερασπιζόταν το σπιτικό του και τον τόπο του από τους εισβολείς, ήσυχος για το δίκαιό του και για τον Θεό του. Όμως οι πιονέροι με τον δικό τους Θεό κατασκευάσανε ένα δικό τους δίκαιο και κατέκτησαν τους Ινδιάνους. Κι αφού τους εξαφάνισαν, άρχισαν να γυρίζουν ταινίες με το δίκαιο αμφίρροπο ανάμεσα στους Ινδιάνους και τους Αμερικανούς στρατιώτες.

Διαβάστε περισσότερα
Ραδιόφωνο Ποιείν

Βασίλης Δημητρίου, «Αριστοφάνη Έργα I», εκδ. Lyra, 2008

Ελεύθερη απόδοση – Βασίλης Δημητρίου 

ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ” ΕΚΚΛΗΣΙΑΖΟΥΣΕΣ I”

Α’ χορικό – Εμπρός καλέ – (Στίχος 290)

ΧΟΡΟΣ Εμπρός καλέ εμπρός για τη συνέλευση εμπρός
Εμπρός καλέ εμπρός να τους τα πούμε εμείς αλλιώς
Εμπρός καλέ εμπρός για τη συνέλευση εμπρός /… για το συνέδριο εμπρός
Εμπρός καλέ εμπρός για να τ’ ακούσουνε κι αλλιώς / να ’ρθούν τα πράγματα αλλιώςΓιατί φιρμάνι έβγαλε
ο νομοθέτης κι έβαλε ποινή μεγάλη σ’ όποιον
δε φτάσει απ’ τα χαράματα με μούτρα που ’ν για κλάματα
και ρούχα μες στη σκόνη
Σκορδίλα αν δε βρωμάει το μισθό δε θα τον πάρει

Χαριτιμίδη και Σμίκυθε και Δράκη
ας πάμε στη συνέλευση με κέφι και μεράκι

ΠΡΟΖΑ
ΚΟΡΥΦΑΙΑ
Μα σοβαροί να είσαστε μην τύχει και ξεχάσετε
και σας φανεί λιγάκι …
ΧΟΡΟΣ Ποιόοοοο;
ΚΟΡΥΦΑΙΑ Το … απ’ αυτό … το πράμα σας εκείνο το κρυμμένο σας …
ΧΟΡΟΣ Αααααα! ! !
ΚΟΡΥΦΑΙΑ … και βγάλει κάνα μάτι
ΧΟΡΟΣ (Τραγούδι)
Και όλοι μαζί
με τα χέρια ψηλά
στη σειρά στην αράδα
θα ψηφίζουμε ό,τι λέει
η δική μας φιλενάδα
ΚΟΡΥΦΑΙΑ
Α’
Β’ . Γ’, Δ’ (μαζί)
Ε’, Ζ’, Η’ (μαζί)
Τι λέτε μωρέ;
Τι είπα;
Φίλο
Φίλο φίλο
ΟΛΕΣ ΜΑΖΙ Φίλο ήθελα να πω
ΧΟΡΟΣ (Τραγούδι)
Τώρα
Σιγά και μουλωχτά
στριμώχτε τους και σπρώχτε τους και διώχτε τους
και βγάλτε τους απέξω
ΚΟΡΥΦΑΙΑ Αυτούς. Τους άλλους από κει, που ’ρθανε απ’ την πόλη
και αράζαν στα περβόλια σαν τους δίναν για μισθό μόνο έναν οβολό
(τότε αράζαν στα περβόλια όταν έπαιρναν μισθό μόνο έναν οβολό)
ΧΟΡΟΣ Τώρα βιάζονται και βρίζουν
Βρίζουν, βιάζονται, και φτύνουν για να πάρουν το μισθό
ΚΟΡΥΦΑΙΑ Μα ούτε πάλι κάνουν κάτι για της πόλης το καλό
ΧΟΡΟΣ (Τραγούδι)
Αχ! Πού ’σαι Μυρωνίδη
μεγάλε αρχηγέ
ποιος τόλμαγε κοντά σου
στα χρόνια τα δικά σου
να κάνει χαβαλέ
ΚΟΡΥΦΑΙΑ (Τραγούδι)
Τους είχες σαν στρατιώτες όλους στη σειρά
και φέρνανε μαζί τους προσφάι, κρασάκι, ξερό ψωμί κι ελιά

`

Από τη θεατρική παράσταση του ΕΘΝΙΚΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ (1996) και το δίσκο ΄΄ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ΕΡΓΑ΄΄

Διαβάστε περισσότερα
Ραδιόφωνο Ποιείν

Charles Gounod, «Φάουστ» /Όπερα σε πέντε πράξεις με μπαλέτο, εκδ. Εθνική Λυρική Σκηνή, 2012

επιμέλεια: Νίκος Α. Δοντάς
κείμενα: Νίκος Α. Δοντάς, Μηνάς Ι. Αλεξιάδης, Μαριάννα Σιδερή, Εκτόρ Μπερλιόζ, Σοφία Κομποτιάτη
μετάφραση: Νίκος Α. Δοντάς

`

 

Το έργο: Όπερα σε πέντε πράξεις με μπαλέτο, ο “Φάουστ” -στηρίζεται σε ποιητικό κείμενο των Ζυλ Μπαρμπιέ και Μισέλ Καρρέ, οι οποίοι άντλησαν το υλικό τους από το θεατρικό έργο Φάουστ και Μαργαρίτα του Καρρέ (1850), όπως επίσης από το Α΄ Μέρος του “Φάουστ”, του Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε (1808) στη γαλλική του μετάφραση από τον Ζεράρ ντε Νερβάλ (1828). Τυπικό δείγμα γαλλικής μεγαλόπρεπης όπερας -grand opera- και η πρώτη του είδους που σημείωσε τόσο μεγάλη επιτυχία παγκοσμίως, ο Φάουστ παρέμεινε το δημοφιλέστερο λυρικό έργο μέχρι περίπου τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ξεκίνησε ως opera comique με πεζούς διάλογους και μετασχηματίστηκε σταδιακά, στη διάρκεια μίας δεκαετίας, ώστε να ταιριάξει στα γούστα του παγκόσμιου κοινού. Ο όρος opera comique -κωμική όπερα- δεν υπαινίσσεται κωμικά στοιχεία, αλλά αφορά σε χαρακτηριστικά δομής και αισθητικής, ένα από τα οποία είναι οι διάλογοι πρόζας. Από τον Γκαίτε ο Φάουστ κρατά μονάχα την αφήγηση και παρακάμπτει το φιλοσοφικό υπόβαθρο: ο ηλικιωμένος επιστήμονας Φάουστ πουλά τη ψυχή του στον Μεφιστοφελή, με αντάλλαγμα τη νιότη και τον έρωτα. Στο επίκεντρο της όπερας δεν βρίσκεται τόσο ο ίδιος Φάουστ, όσο η Μαργαρίτα, που μεταμορφώνεται χάρη στο έρωτα και τελικά πληρώνει σκληρά τις επιλογές της.

`

Διαβάστε περισσότερα
Ραδιόφωνο Ποιείν

Ευαγόρας Καραγιώργης, «10 Χαϊκού του Γιώργη Παυλόπουλου για τετράφωνη χορωδία», Κύπρος, 2019

`

Στον δίσκο συμμετέχει η χορωδία δωματίου «Πολυφωνία», υπό τη διεύθυνση της Μάρως Σκορδή.

`

Κρυφό μου σώμα

Τα μυστικά σου μόνος

εγώ τα ξέρω.

`

*

Όταν χορεύει

σηκώνει τη φούστα της

να ιδώ την ελιά.

`

*

Τρεις φίλοι παίζαν

στα ζάρια το φιλί της.

Κι άλλος το πήρε.

`

*

Πάνω στο αμόνι

μενεξές το σίδερο

του μπαλκονιού της.

`

*

Δυο μάτια σπαθιά

σκίζαν τα βλέφαρά του

κι έμενε γυμνή.

Διαβάστε περισσότερα
Αναγνώσεις, Ραδιόφωνο Ποιείν

Μαρία Παπαθανασίου, «Moυσική της Ανατολής – O ξεπεσµένος δερβίσης»

Από την πτυχιακή εργασία, «∆ιαπολιτισµική µουσική εκπαίδευση  και λογοτεχνία», Τµήµα Μουσικής Επιστήµης και Τέχνης του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας, 2008

`

Στο έξοχο διήγηµα του Αλέξανδρου Παπαδιαµάντη Ο ξεπεσµένος ∆ερβίσης, ο
κεντρικός ήρωας είναι ένας άνθρωπος ανατολίτικης καταγωγής, ο οποίος βρίσκεται
στην Αθήνα. Είναι πολύ µόνος και η µοναδική του συντροφιά είναι το νέι4 του. Οι
κάτοικοι της πόλης τον αντιµετωπίζουν σαν ξένο. Τα ρούχα και η εµφάνισή του είναι
διαφορετικά, ακόµη και τα τραγούδια που παίζει µε το νέι του διαφέρουν πολύ από τα
ακούσµατα των υπολοίπων.
Η πρώτη περιγραφή του δερβίση γίνεται όταν τον συναντάει ένας σαλεπτσής:

`
«Υψηλή µορφή, µε λευκόν σαρίκι, µε µαύρην χλαίναν και χιτώνα χρωµατιστόν, είχε
σταθεί ενώπιον του σαλεπτσή. […] ∆εν είχε γνωρίσει [ο σαλεπτσής] τον άνθρωπον,
αλλά το ένδυµα. Κάθε άλλος θα τον εξελάµβανεν ως φάντασµα. Αλλ’αυτός δεν
επτοήθη. Ήτο απ’εκείνα τα χώµατα» (Παπαδιαµάντης, 2004: 12, 14).

`
Στη συνέχεια του διηγήµατος, ο Παπαδιαµάντης αφηγείται:

`
Είχεν αναφανή. Πότε; Προ ηµερών, προ εβδοµάδων. Πόθεν; Από την
Ρούµελην, από την Ανατολήν, από την Σταµπούλ. Πώς; Εκ ποίας αφορµής;
Ποίος;
Ήτον ∆ερβίσης; Ήτον βεκτασής, χόντζας, ιµάµης; Ήτον ουλεµάς,
διαβασµένος; Υψηλός, µελαψός, συµπαθής, γλυκύς, άγριος. Με το σαρίκι του, µε
τον τσουµπέν του, µε τον δουλαµάν του.
Ήτο εις εύνοιαν, εις δυσµένειαν; Είχεν ακµάσει, είχεν εκπέσει, είχεν εξορισθή;
Μπου ντουνιά τσαρκ φιλέκ. Αυτός ο κόσµος είναι σφαίρα και γυρίζει..

Εκείνην την βραδειάν τον είχε προσκαλέσει µία παρέα. Επτά ή οκτώ φίλοι
αχώριστοι. Αγαπούσαν την ζωήν, τα νιάτα. Ο ένας απ’αυτούς έβαλλε γιουβέτσι
κάθε βράδυ. Οι άλλοι έτρωγαν.
Ήτον λοταρτζής κ’ εκέρδιζε δέκα ή δεκαπέντε δραχµάς την ηµέραν. Τι να τας
κάµη; Τους έβαλλε γιουβέτσι και τους εφίλευε. Ήσαν λοτοφάγοι, µε όµικρον και
µε ωµέγα.
Αγαπούσαν τα τραγούδια, τα όργανα. Ο ∆ερβίσης δεν έπινε κρασί, έπινε
µαστίχαν. ∆ερβισάδες ήσαν κι αυτοί. Του είπαν να τραγουδήσει. Ετραγούδησε.
Του είπαν να παίξη το νάϊ. Έπαιξε.
∆εν τους ήρεσε. Ω, αυτός δεν ήτον αµανές.
∆εν ήτον, όπως τον ήξευραν αυτοί. Αλλ’ο ∆ερβίσης τους έλεγε τον καθ’αυτό
αµανέν (Παπαδιαµάντης, 2004: 14,16).

`
Τα παιδιά που διαβάζουν αυτό το διήγηµα διαπιστώνουν από την αρχή ότι έχουν
να κάνουν µε έναν άνθρωπο διαφορετικό. Ή µάλλον διαφορετικό για τους κατοίκους
της Αθήνας. Γιατί προφανώς, στη χώρα του δεν θα θεωρούνταν διαφορετικός.
Στην περιγραφή του συνδυάζονται επίθετα όπως γλυκύς και άγριος. Είναι ένας
ήρωας µοναχικός και συνάµα πολύ συµπαθής. Πηγαίνει εκεί που τον καλούν, αλλά οι
άνθρωποι δεν µπορούν να εκτιµήσουν τη µουσική του, δεν µπορούν να την
απολαύσουν. Κι αυτό γιατί δεν είναι σαν αυτή που έχουν συνηθίσει να ακούν, είναι
διαφορετική. Αυτή η µουσική είναι, όµως, η πραγµατική, η αυθεντική, ο «καθ’ αυτός
αµανές».
Μ’ αυτό τον τρόπο, µέσα από το διήγηµα, δίνεται στα παιδιά η ευκαιρία να
αντιληφθούν πόση σηµασία έχει να δέχονται και να εκτιµούν τις µουσικές των άλλων
λαών και τις πολιτιστικές τους ιδιαιτερότητες. Μπορεί µε το πρώτο άκουσµα να τους
φανούν περίεργες. Στη συνέχεια, όµως, και κυρίως αν γνωρίσουν ολόκληρο τον
πολιτισµό της χώρας και αντιληφθούν τις αιτίες που δηµιούργησαν αυτή τη µουσική,
τις επιδράσεις που δέχτηκε, τις συνθήκες µέσα στις οποίες εξελίσσεται, θα µπορέσουν
να την απολαύσουν και πιθανόν να την αγαπήσουν.

Διαβάστε περισσότερα